Πάλη των τάξεων επανάσταση και κόμμα

«Η ιστορία όλων των ως τα τώρα κοινωνιών είναι ιστορία ταξικών αγώνων. Ελεύθερος και δούλος, πατρίκιος και πληβείος, βαρόνος και δουλοπάροικος, μάστορας και κάλφας, με μια λέξη καταπιεστής και καταπιεζόμενος, βρίσκονται σε μια ακατάπαυστη αντίθεση μεταξύ τους. Κάνουν αδιάκοπο αγώνα, πότε ανοιχτό, πότε σκεπασμένο, έναν αγώνα που τελειώνει κάθε φορά με τον μετασχηματισμό ολόκληρης της κοινωνίας ή με την από κοινού καταστροφή των τάξεων».

(Κ. Μαρξ, Φ. Ένγκελς, «Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος»)

 

«Δεν θα επιτρέψομεν την πάλην των τάξεων!»  είχε δηλώσει το 1976 ο υπουργός της Νέας Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Λάσκαρης με αφορμή την 48ωρη μαχητική απεργία ενάντια στον απεργοκτόνο νόμο 330 «Περί εργατικών οργανώσεων και συνδικαλιστικών ελευθεριών». Τι είναι όμως οι ταξικοί αγώνες και η ταξική πάλη που ο υπουργός ήθελε να καταργήσει; Ποια είναι η βάση εκδήλωσής της, ποιες οι βαθύτερες αιτίες εμφάνισης και ανάπτυξής της;

Ολες οι ταξικές κοινωνίες διαπερνούνται από ανειρήνευτες κοινωνικές αντιθέσεις, η βάση των οποίων βρίσκεται στις εκμεταλλευτικές σχέσεις παραγωγής. Οι ταξικές κοινωνίες είναι χωρισμένες σε τάξεις, από τις οποίες η κυρίαρχη αστική, επιβάλλει τις δικές της σχέσεις παραγωγής και βρίσκεται στην εξουσία, υλοποιεί τα δικά της συμφέροντα. Εκμεταλλεύεται βασικά την κυριαρχούμενη εργατική τάξη, αλλά και άλλα ενδιάμεσα κοινωνικά στρώματα. Πίσω, λοιπόν, από την εκδήλωση των αντιθέσεων, υπάρχουν συγκεκριμένα ταξικά συμφέροντα. Αντικειμενικά, λοιπόν, οι ταξικές αντιθέσεις είναι η βάση εκδήλωσης της ταξικής πάλης, ανάμεσα στους εκμεταλλευτές και τους εκμεταλλευόμενους, και εκφράζουν την ασυμβίβαστη αντίθεση των συμφερόντων των διαφόρων κοινωνικών τάξεων. Άρα σίγουρα δεν απαγορεύεται έτσι εύκολα με μια υπουργική δήλωση.

Οσο θα υπάρχει ο καπιταλισμός, οι αστοί και οι προλετάριοι, θα διεξάγουν συνεχή πάλη μεταξύ τους, γιατί είναι οικονομικά δεμένοι, σαν αναπόσπαστα μέρη της καπιταλιστικής κοινωνίας. Αυτή η πραγματικότητα υπάρχει αντικειμενικά, ανεξάρτητα από τη θέληση των οποιονδήποτε θεωρητικών. Η ταξική πάλη διεξάγεται όμως σε τρία επίπεδα. Το οικονομικό, το πολιτικό και το ιδεολογικό. Η πολιτική πάλη, δηλαδή η αντιπαράθεση των τάξεων ως προς το κράτος, είναι αντικειμενικά η ανώτερη μορφή πάλης γιατί μόνο αυτή μπορεί να δώσει οριστική λύση προς όφελος της εργατικής τάξης μέσω της σοσιαλιστικής επανάστασης. Η οικονομική και ιδεολογική πάλη είναι υποταγμένες στις επιδιώξεις της πολιτικής πάλης δηλαδή πρέπει να διεξάγονται με σκοπό να προσπαθούν να εξυπηρετήσουν την πολιτική ανατροπή. Η επαναστατική εξέλιξη είναι όμως μια γραμμική πορεία συνεχών ταξικών συγκρούσεων στα πλαίσια κάποιων διαρκών οικονομικών κρίσεων που θα συνταράξουν το σύστημα και θα οδηγήσουν στην ανατροπή του όπως είχαν στο μυαλό τους οι μαρξιστές των αρχών του 20ου αιώνα?

This image has an empty alt attribute; its file name is antonio_gramsci-1.jpg

Η πείρα του 20ου αιώνα και των αρχών του 21ου εχει αποδείξει ότι μάλλον τα πραγματα δεν εξελίσσονται έτσι ντετερμινιστικά. Χρειάζεται η παρέμβαση ενός πρωτοπόρου επαναστατικού κόμματος που θα μπορέσει να εκμεταλλευτεί τις αντιθέσεις και τα πολιτικά κενά που δημιουργούνται ώστε να μετατρέψει την αυθορμητη αγανάκτηση και τους αγώνες της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων σε επαναστατική ρήξη, μέσα σε μια διαμορφωμένη επαναστατική κατάσταση. Που θα μπορέσει να βάλει ένα πλαίσιο πάλης που θα ενώσει γύρω του την πλειοψηφία των καταπιεσμένων τάξεων την κρίσιμη στιγμή δίνοντάς της λοιπόν πολιτική έκφραση. Όταν λέμε πολιτική έκφραση δεν εννοούμε φυσικά τον αστικό κοινοβουλευτικό κρετινισμό που έχουμε γνωρίσει. Εννοούμε κάτι πιο κοντά στην σκέψη του Γκράμσι, ένα επαναστατικό ιστορικό μπλοκ (“Ηγεμόνας” της γκραμσιανής σκέψης χωρίς την ρεφορμιστική σκουριά της εποχής του Τολιάτι). Φυσικά αυτό δεν είναι κάτι που μπορεί να γίνει από το μηδέν ακόμα και μέσα σε συνθήκες τεράστιου πολιτικού κενού (επαναστατική κατάσταση) εκτός από συγκεκριμένα ιστορικά παραδειγματα, βλέπε Οκτωβριανή Επανάσταση. Οι μπολσεβίκοι εκμεταλλεύτηκαν τις ακραίες αντιθέσεις της Ρωσικής κοινωνίας, την έλλειψη πολιτικής οργάνωσης της αστικής τάξης, την αυθόρμητη εμφάνιση των σοβιέτ ως δομές αντιεξουσίας, το αγροτικό πρόβλημα, τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, το ότι είχαν για αντίπαλο που ξεψυχούσε ένα λαομίσητο αντιδραστικό φεουδαρχικό κράτος. Στην εποχή μας όμως το πέρασμα στον καπιταλισμό έχει πραγματοποιηθεί σε όλο τον πλανήτη και οι επόμενοι επαναστάτες που θα επιχειρήσουν την έφοδο στον ουρανό θα έχουν μάλλον να αντιμετωπίσουν ένα καλά οργανωμένο κράτος που δεν χρησιμοποιεί μόνο το μαστίγιο αποτελεσματικά αλλά και το καρότο, στον βαθμό που μπορεί πάντα και του το επιτρέπουν οι αντικειμενικές οικονομικές συνθήκες και η πολιτική κατάσταση. Το οποίο διαθέτει πολιτικά κόμματα που το στηρίζουν με βάσεις στην κοινωνία αλλά και στις καταπιεσμενες τάξεις. Άρα το σύγχρονο επαναστατικό κόμμα θα πρέπει να έχει ισχυρές βάσεις στην κοινωνία και, κυρίως μέσα στην εργατική τάξη αλλά και στα υπόλοιπα καταπιεζόμενα κοινωνικά στρώματα ήδη πριν την επαναστατική κατάσταση. Μέσα από την συνεχή παρέμβαση μέσα σε κάθε δομή οργάνωσης και αντίστασης που εμφανίζεται, τις οποίες θα προσπαθεί διαρκώς να συνενώνει γύρω του χωρίς δογματικές αγκυλώσεις οποιουδήποτε είδους (δεξιές ή αριστερές) ώστε να μπορέσει να διεξάγει έναν πόλεμο θέσεων που θα ενταθεί στην επαναστατική περίοδο μέχρι την τελική νικηφόρα έφοδο (πόλεμος κινήσεων).  

Βασικότατο ζήτημα είναι πως ένας τέτοιος μηχανισμός που θα αναγκαστεί να δρα μέσα σε συνθήκες αστικής νομιμότητας θα κατορθώσει να διατηρήσει τα επαναστατικά του χαρακτηριστικά ώστε να μπορέσει να παίξει τον ρόλο του την κρίσιμη στιγμή εκτός από το να έχει την πολιτική δυνατότητα ενδεχομένως να το κάνει, εφαρμόζοντας τους απαραίτητους τακτικούς ελιγμούς. Άρα μιλάμε για ένα κόμμα αντιγραφειοκρατικό που θα μπορεί να διατηρεί την ισορροπία ανάμεσα στην πολιτική διαφωνία και την ενότητα της δράσης. Να μην είναι λοιπόν από οργανωτική άποψη ούτε χαλαρός πολιτικός χυλός, ούτε αριστερίστικη ενότητα χωρίς αρχές αλλά ούτε και γραφειοκρατική αυταρχική δομή. Να διαθέτει εργατική βάση και στελεχικό δυναμικό που να πιστεύει στην δυνατότητα της επαναστατικής μεταβολής όχι απλά θα ήθελε να μπορούσε να γίνει. Οποτε δεν θα κάνει πολιτική και ιδεολογική αντιπαράθεση μόνο και μόνο για να επιβιώσει πολιτικά όπως κάνουν αυτοί που δεν πιστεύουν στην επαναστατική προοπτική. Την απάντηση αυτή ελπίζουμε να μας την δώσει η ιστορική εξέλιξη στο μέλλον. Η δράση των κομμουνιστών στο σήμερα μπορεί να μας φέρει πιο κοντά σε αυτή την προοπτική. 

Παραπομπές:

  • Για την ταξική πάλη, Ριζοσπάστης 17/12/2000 σελ. 9
  • Οι αντινομίες του Αντόνιο Γκράμσι, Perry Anderson, εκδόσεις Red Marks

ergatiki_antipoliteusi

H Εργατική Αντιπολίτευση δρα, αγωνίζεται, μαθαίνει και ελπίζει στους σεισμούς που μέλλονται να έρθουν.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

thirteen − twelve =

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.